Geneza „Skąpca”

„Skąpiec” po raz pierwszy został wystawiony w 1668 roku w paryskim Palais Royal. W tym czasie teatralna trupa Moliera pozostawała z jednej strony pod patronatem króla Ludwika XIV, a z drugiej wciąż była krytykowana przez opinię publiczną za zbyt śmiały repertuar. Niewiele wiadomo o pierwszym wykonaniu scenicznym utworu, ale zachowały się relacje, z których wynika, że w tytułową rolę wcielił się sam Molier.

„Skąpiec” to dzie... więcej



Czas i miejsce akcji „Skąpca”

Jak to zwykle bywa w przypadku molierowskich komedii, czas i miejsce akcji „Skąpca” nie są bliżej określone. Właściwie poza zwięzłą informacją, że „Rzecz dzieje się w Paryżu, w domu Harpagona”, nic więcej na ten temat nie wiadomo. Można przypuszczać, że sztuka została stworzona jako utwór współczesny, a więc jej akcja ma miejsce w drugiej połowie XVII wieku.

Molier celowo umieścił wydarzenia w bliże... więcej



Skąpiec - pieniądze jako temat literacki

Pieniądze to jedna z największych namiętności ludzkich - dla nich bohaterowie powieści, filmów, sztuk teatralnych zdradzają, zabijają, porzucają najbliższych. Przypomnijmy sobie najsłynniejszą zdradę w dziejach ludzkości (a przynajmniej kultury europejskiej) – Judasz wydający Chrystusa za trzydzieści srebrników do dziś stanowi atrakcyjny temat artystycznej interpretacji.

Świat, którym rządzą pieniądze najpełniej i najbarwniej opisał ... więcej



„Skąpiec” jako komedia molierowska

„Skąpiec” wymyka się jednoznacznym klasyfikacjom gatunkowym. Nie jest to ani klasyczna komedia, ani komedia charakterów, ani komedia intrygi, ani komedia dell’arte. Utwór zawiera elementy wszystkich wymienionych gatunków, a ponadto wzbogacony jest o akcenty tragiczne i farsowe. Właśnie taka „mieszanka” stanowi charakterystyczny dla twórczości Moliera gatunek komedii.

Na pierwszy plan w „Skąpcu” wybijaj... więcej



Komizm w Skąpcu

Komedie Molierowskie to w pierwszym rzędzie komedie charakterów, a więc ich komizm opiera się na specyficznie ukształtowanych typach bohaterów, intryga natomiast pełni tu rolę tła. Bohaterowie posiadają rysy wyjaskrawione, często przerysowane – to dotyczy szczególnie postaci pierwszoplanowych.

W Skąpcu najważniejszą postacią jest Harpagon ze swoim zamiłowaniem do gromadzenia pieniędzy, to jego skąpstwo staje się naj... więcej



Główne wątki w „Skąpcu” Moliera

Chociaż „Skąpiec” uchodzi za jedno z najbardziej prostych i ubogich w zawiłości fabuły dzieł Moliera, to możemy wyodrębnić w nim kilka interesujących wątków. Akcja utworu z pewnością nie jest jednorodna i skupiona wokół jednej tylko postaci. Warto tu zwrócić uwagę na konwencję miłości i fakt, że w skąpcu są aż trzy wątki miłosne. Sympatią darzą się Walery i Eliza oraz Kleant i Marianna, ponadto do córki Anzelma wzdycha... więcej



„Skąpiec” jako najsmutniejszy dramat Moliera

Bez wątpienia, spośród dziesiątek komedii Moliera „Skąpiec” jest najbardziej gorzką, ponurą i zwyczajnie smutną. Poza powierzchowną śmiesznością głównego bohatera kryje się przerażająca prawda o człowieku nieszczęśliwym, samotnym, niekochanym i niekochającym. Harpagon, który przy pierwszym kontakcie wydaje się być lekko zwariowanym, komicznym i nieszkodliwym staruszkiem, w rzeczywistości jest tyranem, który znęca s... więcej



Kto kogo okłamuje i jakie są tego skutki w „Skąpcu” Moliera?

Kłamstwo stanowi bardzo ważny element fabuły „Skąpca”. Każdy niemalże bohater posługuje się fałszem w grze o własne szczęście. Dzieci Harpagona nie mówią mu o swoich związkach, obawiając się, że nie wyrazi on zgody na śluby. Wiedzieli, że ojciec nie zezwoli wypowiedzieć im sakramentalnego „tak”, ponieważ wybrańcy ich serc byli niezamożni. Kleant ukrywał przed rodzicem, że kocha się z wzajemnością w Mariann... więcej



Recenzja „Skąpca”

Spośród trzech najbardziej znanych dzieł Moliera, czyli „Świętoszka” (1664 rok), „Mieszczanin szlachcicem” (1671 rok) oraz „Skąpca” (1669), to właśnie to ostatnie dzieło uchodzi za najbardziej gorzkie i najsmutniejsze. Utwór, który pozornie wydaje się być typową komedią charakteru, w rzeczywistości jest tragicznym obrazem upadku człowieka.

Zainspirowany dziełem klasycznego mistrza komedii Plauta,... więcej